1ο Γ. Λ. ΒΥΡΩΝΑ

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΒΥΡΩΝΑ

 Γράφει η κ. Τζανετοπούλου Ματούλα καθηγήτρια Γαλλικών

    

     Στην πόλη μας δεν θα βρείτε δρόμους που έχουν αντί για όνομα έναν αριθμό ή ένα λουλούδι. Θα βρείτε στα ονόματα των οδών μας την ιστορία των συμπολιτών μας το ίδιο μας το παρελθόν. Και την αρχαία ρίζα μας και την μικρασιατική καταγωγή μας και τους σύγχρονους αγώνες μας για αξιοπρέπεια και ελευθερία κι ακόμη τη στάση σεβασμού που κρατάμε απέναντι σ' όλες τις δυνάμεις του αληθινού, του καλού και του ωραίου στην τέχνη, στην πολιτική, στην επιστήμη. Έχουμε ιστορία γι' αυτό και έχουμε μπροστά μας μέλλον ευθύνης αλλά και ανοιχτής προοπτικής.

ΝΑ ΚΑΝΩ ΡΙΖΕΣ ΝΑ ΞΑΝΑΣΤΑΘΩ

      Εδώ κάπου μετά την καταστροφή της Σμύρνης και τον ερχομό των προσφύγων, αρχίζει και η ιστορία του Βύρωνα. Στα πολιτικά κυριαρχεί η μορφή του Νικολάου Πλαστήρα, τον οποίον οι πρόσφυγες εμπιστεύονται.

     Μέσα Νοεμβρίου 1922. Το Υπουργείο Παιδείας αποφασίζει ν' αδειάσει τα σχολεία από τους πρόσφυγες και να χτίσει μικρά οικήματα για να τους στεγάσει. Ο μηχανικός Γ. Σούλης, καταστρώνει το πρώτο σχέδιο προσφυγικού οικισμού και επιλέγεται ένας χώρος 98 στρεμμάτων κοντά στο Παγκράτι.

 

      29 Απριλίου 1923. Παραδίδονται τέσσερα οικοδομικά τετράγωνα, που περιλαμβάνουν 305 δωμάτια. Παρόντες στην εορτή των εγκαινίων ήταν ο Βασιλιάς Γεώργιος, ο Νικόλαος Πλαστήρας, το Υπουργικό Συμβούλιο και η Ιερά Σύνοδος. Τα σπίτια διέθεταν δύο δωμάτια, ήταν μονοκατοικίες, εκτός από τα γωνιακά που χτίσθηκαν διώροφα με τέσσερα διαμερίσματα και κοινόχρηστους χώρους για το πλύσιμο και το άπλωμα της μπουγάδας. Οι αυλές τους γέμισαν γρήγορα γιασεμιά και γεράνια, και το ασβέστωμά τους, με μείγμα ασβέστη και λουλάκι, έδινε στο μικρό συνοικισμό το χρώμα του Αττικού ουρανού, που ήταν ακόμα γαλανός.

     Ιανουάριος 1924. Σε επίσημη τελετή, ο συνοικισμός Παγκρατίου μετονομάζεται σε συνοικισμό Βύρωνα με την ευκαιρία του εορτασμού των 100 χρόνων από το θάνατο του Λόρδου Βύρωνα, του μεγάλου Φιλέλληνα ποιητή που πέθανε στο Μεσολόγγι το 1924.

     Ο Σολωμός γράφει για το θάνατό του :

Λευτεριά για λίγο πάψε

να χτυπάς με το σπαθί

τώρα σίμωσε και κάψε

εις του Μπάιρον το κορμί

 

     Εκατό χρόνια μετά το θάνατό του, ο Δήμος μας παίρνει το όνομά του. Η αναμνηστική πλάκα που φέρει την επιγραφή : " Εις ευγνώμονα ανάμνησιν της φιλοπροσφυγικής δράσεως και επί τη εκατονταετηρίδι του θανάτου του ποιητή", σήμερα βρίσκεται ανηρτημένη στον τοίχο μιας θεόρατης πολυκατοικίας πίσω από τον Άγιο Λάζαρο.

     Ο συνοικισμός αρχίζει να προοδεύει. Ιδρύεται σχολείο που περιλαμβάνει οκτώ αίθουσες, γραφείο και προαύλιο. Δημιουργείται κέντρο χειροτεχνίας - ταπητουργίας για την απασχόληση των κατοίκων. Σήμερα ο πρώτος όροφος έχει μετατραπεί σε στέκι νεολαίας. Καρδιά του συνοικισμού ήταν η αγορά, που περιλάμβανε δέκα μαγαζιά. 

    Ραχοκοκαλιά του Δήμου, ήταν και είναι η Χρυσοστόμου Σμύρνης αφιερωμένη στο Μητροπολίτη Σμύρνης που στήριξε τους καταπιεζόμενους Έλληνες της Σμύρνης. Το 1919 υποδέχθηκε τα Ελληνικά στρατεύματα και μετά την καταστροφή θανατώθηκε με φρικτά βασανιστήρια.

     24 Ιανουαρίου 1924. Εγκαινιάζεται ο ναός της αναλήψεως που λειτουργούσε από το 1850 στο όνομα του Αγίου Μηνά. Ανήκει στη μονή του Αγίου Όρους, Σίμωνος Πέτρα.

     1925. Θεμελιώνεται ο ναός της Αγίας Τριάδας, πάνω στα σχέδια του αρχιτέκτονα Δεμίρη με τη βοήθεια πολλών προσφύγων.

     18-1-1934 : Ο συνοικισμός του Βύρωνα χωρίζεται από την Αθήνα και γίνεται ανεξάρτητος Δήμος.
     11-4-1934 : Πρώτος Δήμαρχος εκλέγεται ο Νικόλαος Φραγκιάδης, αρχίατρος του νοσοκομείου που λειτουργούσε στη θέση του Δημαρχείου. Οι υπηρεσίες του Δήμου εγκαθίστανται στον πρώτο όροφο του Νοσοκομείου. Αργότερα κτίστηκε το Πολυατρείο και έτσι όλο το κτίριο παραχωρήθηκε στο Δήμο.

    

     7 Αυγούστου 1944. Ενώ το Γ' Ράιχ έχανε τον πόλεμο με ψεύτικη δικαιολογία ότι σκότωσαν κάποιον Γερμανό, εισέβαλαν στην άκρη της πόλης και συνέλαβαν 700 που έστειλαν στην Γερμανία για ομήρους. Από αυτούς είκοσι δεν ξαναγύρισαν. Έστησαν δε στον τοίχο δώδεκα παλικάρια, μόνο κατά τύχη γλίτωσε ο τότε δεκαεξάχρονος Γεωργιάδης που λιποθύμησε και σκεπάστηκε από τους άλλους.
     Στο μέρος της εκτέλεσης, στη Χρυσοστόμου Σμύρνης, υπάρχει εντοιχισμένη πλάκα με τα ονόματα των εκτελεσθέντων. Το 1977 στην πλατεία Σμύρνης, έγιναν τα αποκαλυπτήρια του Ηρώου και τελείται κάθε χρόνο αρχιερατικό μνημόσυνο.

     Όταν τελειώνει ο πόλεμος ο Βύρωνας αναπτύσσεται. Στην δεκαετία του 50, δημιουργούνται οι πρώτες πλατείες με πρώτη την πλατεία της Ανάληψης, γνωστή ως Αγαλματάκια, γιατί εδώ έγιναν τα αποκαλυπτήρια του μνημείου εργασίας ενός από τα μεγαλύτερα συμπλέγματα της Αθήνας, έργο του γλύπτη Κώστα Κλουβάτου. Το έργο αυτό, ήταν αφιερωμένο στον ανώνυμο πρόσφυγα εργάτη του 22, που δημιουργεί με το μόχθο του τον πολιτισμό του. Ο μπρούντζινος χτίστης σιδεράς και μαραγκός ζύμωνε τη λάσπη, έπλαθε το σίδερο και ροκάνιζε το ξύλο. Μέρος αυτού του συμπλέσματος βρίσκεται στο 'Αλσος της Αγίας Τριάδας.

    Την ίδια εποχή δημιουργείται η πλατεία Νέας Φρυγίας με το χαρακτηριστικό συντριβάνι της, αφιερωμένη στον Χρήστο Λαδά που δολοφονήθηκε το Μ. Σάββατο 1 - 9 - 48, βγαίνοντας από το Ναό του Αγίου Ιωάννη Καρύτση.

     1957. Γίνονται τα αποκαλυπτήρια του Ηρώου, μπροστά στο Δημαρχείο.

     1961. Εγκαινιάζεται η πρώτη παιδική χαρά στο Άλσος της Αγίας Τριάδας.

     1962. Ο Βύρωνας αποκτά το πρώτο δικό του Γυμνάσιο που θεμελιώνεται από τον τότε Υπουργό Παιδείας Γρηγόρη Κασιμάτη.

     1971. Γίνονται στην πλατεία Σμύρνης τα αποκαλυπτήρια του αγάλματος του Χρυσοστόμου, Βυρωνιώτη Αρχιεπισκόπου Αθηνών κσι πάσης Ελλάδος. Προς τιμή του έχει ονομασθεί και η κεντρική λεωφόρος προς Κατεχάκη.

 

Το θέατρο Βράχων όπου κάθε χρόνο γίνεται το Φεστιβάλ του Δήμου μας.